مطالبه‌گری نباید به التهاب‌آفرینی ختم شود

هاجر وادی‌پوردر گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی شاخص خبر؛  با اشاره به شرایط اقتصادی و معیشتی کشور اظهار کرد: در شرایطی که مردم با مشکلات اقتصادی دست‌ وپنجه نرم می‌کنند، شناخت مرز میان مطالبه‌گری صحیح و التهاب‌آفرینی اهمیت زیادی دارد؛ چراکه هم سکوت در برابر مشکلات و هم انعکاس هیجانی و غیرمسئولانه آن‌ها می‌تواند پیامدهای نامطلوبی برای جامعه داشته باشد.

وی افزود: مطالبه‌گری به معنای سکوت در برابر مشکلات نیست و رسانه وظیفه دارد ناحقی‌ها را منعکس کرده و صدای مردم را به گوش مسئولان برساند؛ اما این کار باید با رعایت اصول حرفه‌ای، عقلانیت و مسئولیت‌پذیری انجام شود.

مطالبه‌گری با طلبکاری تفاوت دارد

این کارشناس رسانه با بیان اینکه مطالبه‌گری با طلبکاری متفاوت است، تصریح کرد: طلبکاری معمولاً یک‌طرفه است، اما در مطالبه‌گری صحیح باید حق و تکلیف هر دو طرف دیده شود. برای مثال، مصرف‌کننده حق دارد نسبت به گرانی و مشکلات بازار اعتراض کند، اما در کنار این حق، باید به مسئولیت‌های خود نیز توجه داشته باشد.

وادی‌پور ادامه داد: مصرف کاذب، خریدهای غیرضروری و بی‌توجهی به صرفه‌جویی می‌تواند تعادل عرضه و تقاضا را بر هم بزند. همچنین برخی تبلیغات گسترده و هیجان‌انگیز ممکن است افراد را به سمت مصرف‌گرایی سوق دهد؛ بنابراین، بررسی مسائل اقتصادی نباید صرفاً به عملکرد یک طرف محدود شود.

تیترهای هیجانی می‌توانند نگرانی عمومی را افزایش دهند

وی با اشاره به تأثیر ادبیات رسانه‌ای بر افکار عمومی و رفتار بازار بیان کرد: در شرایط حساس اقتصادی، انتخاب تیتر و نحوه بیان یک مسئله اهمیت زیادی دارد. گاهی یک خبر یا اظهارنظر با ادبیاتی نامناسب منتشر می‌شود و به‌جای کمک به حل مسئله، نگرانی مردم را افزایش می‌دهد.

این کارشناس رسانه افزود: انتشار اخبار درباره کمبود احتمالی کالاها یا وقوع قحطی می‌تواند برخی افراد را به خرید بیش از نیاز و انبار کردن کالاهای اساسی سوق دهد. چنین رفتارهایی ممکن است تقاضای کاذب ایجاد کند و نگرانی‌های موجود را تشدید کند.

وادی‌پور تأکید کرد: این موضوع به معنای پنهان کردن مشکلات یا چشم‌پوشی از واقعیت‌ها نیست، بلکه رسانه باید با انتشار اطلاعات دقیق و انتخاب ادبیات مناسب، از ایجاد نگرانی غیرضروری در جامعه جلوگیری کند.

 رسانه باید در کنار طرح مشکل، راهکار ارائه کند

وی یکی دیگر از الزامات مطالبه‌گری صحیح را پرهیز از طرح صرف مشکلات دانست و گفت: رسانه نباید تنها به انتشار تیترهایی درباره گرانی و مشکلات معیشتی بسنده کند، بلکه باید برای یافتن راه‌حل نیز تلاش کند.

این کارشناس رسانه خاطرنشان کرد: فعالان رسانه‌ای ممکن است در همه حوزه‌ها تخصص کافی برای ارائه راهکار نداشته باشند، اما می‌توانند با مراجعه به کارشناسان، صاحب‌نظران و مسئولان مرتبط، دیدگاه‌های تخصصی را در اختیار جامعه قرار دهند.

وادی‌پور تصریح کرد: رسانه در این زمینه نقش تسهیل‌گر دارد و می‌تواند ارتباط میان مردم، مسئولان و نخبگان را تقویت کند. تبدیل دیدگاه‌های کارشناسی به گفتمان عمومی، زمینه را برای بررسی دقیق‌تر مشکلات و پیگیری راهکارهای عملی فراهم می‌کند.

 پرهیز از کلی‌گویی و سیاه‌نمایی ضروری است

وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از تیترهای کلی و هیجانی اظهار کرد: تیترهایی مانند اقتصاد فلج شد یا گرانی‌های بی‌حدوحساب، بدون ارائه اطلاعات دقیق و مشخص، تصویر روشنی از واقعیت به مخاطب نمی‌دهند و حتی ممکن است زمینه سوءاستفاده افراد سودجو را فراهم کنند.

وادی‌پور افزود: مطالبه‌گری باید بر پایه اطلاعات دقیق، مصادیق روشن و مستندات معتبر باشد. همچنین رعایت اخلاق حرفه‌ای و ملاحظات شرعی ضروری است و رسانه نباید برای جلب توجه مخاطب به تخریب اشخاص، برچسب‌زنی یا انتشار مطالب غیرمستند روی بیاورد.

حفظ اتحاد اجتماعی به معنای سکوت نیست

این کارشناس رسانه با اشاره به ضرورت حفظ انسجام اجتماعی در شرایط دشوار اقتصادی بیان کرد: مطالبه‌گری صحیح نه‌تنها با اتحاد اجتماعی تعارض ندارد، بلکه اگر آگاهانه، اخلاقی و مسئولانه انجام شود، می‌تواند به تقویت آن کمک کند.

وی با اشاره به دیدار رهبر شهید انقلاب با دانشجویان در اردیبهشت سال ۱۴۰۱ گفت: در این دیدار بر ضرورت مطالبه‌گری منطقی، هوشمندانه و جدی تأکید شده بود. مطالبه‌گری مبتنی بر منطق و استدلال، نتیجه‌بخش است و از تبدیل شدن انتقاد به نق‌زنی جلوگیری می‌کند.