سرسبزی فریبنده مراتع استان قزوین

آزیتا اسدی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح قزوین» با اشاره به بهبود نسبی بارش‌ها اظهار کرد: با وجود بارندگی‌های بهتر نسبت به سال‌های گذشته، استان قزوین همچنان در زمره مناطق کم‌بارش قرار دارد و از میانگین بلندمدت فاصله دارد.

 

وی ادامه داد: آنچه امروز در طبیعت مشاهده می‌شود، عمدتاً حاصل رشد گونه‌های یک‌ساله است؛ گونه‌هایی که هرچند به‌سرعت سبز می‌شوند، اما نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری و احیای واقعی مرتع ندارند.

 

 

مدیرکل منابع طبیعی استان قزوین بیان کرد: از منظر علمی، احیای مرتع زمانی اتفاق می‌افتد که گونه‌های چندساله در اکوسیستم استقرار پیدا کنند؛ گونه‌هایی با ریشه‌های عمیق‌تر و توان تثبیت خاک، حفظ رطوبت و مقاومت در برابر تنش‌های اقلیمی. در مقابل، گونه‌های یک‌ساله با نخستین بارش رشد می‌کنند و با پایان فصل رویش از بین می‌روند.

 

وی هشدار داد: برداشت سطحی از وضعیت کنونی می‌تواند موجب کاهش حساسیت نسبت به بحران شود؛ در حالی که ساختار پوشش گیاهی مراتع هنوز در وضعیت شکننده قرار دارد.

 

 

اسدی بیان کرد: حتی در شرایط خشکسالی نیز با مدیریت اصولی چرای دام می‌توان شدت خسارات را کاهش داد اما ورود دام بیش از ظرفیت تعیین‌شده، تعادل اکولوژیک مرتع را بر هم می‌زند.

 

وی افزود: در چرای انتخابی، دام ابتدا گونه‌های خوش‌خوراک و ارزشمند را مصرف می‌کند. با حذف این گونه‌ها، فضای رقابتی به نفع گیاهان کم‌ارزش‌تر و تیغ‌دار تغییر می‌کند. در این مرحله، مرتع وارد فرآیندی موسوم به «سیر قهقرایی» می‌شود؛ فرآیندی که بازگشت از آن نیازمند زمان طولانی و مداخلات مدیریتی جدی است.

 

مدیرکل منابع طبیعی استان قزوین خاطرنشان کرد: مشاهده فراوانی گونه‌هایی مانند کنگر و سایر گیاهان تیغ‌دار در مراتع، نشانه‌ای از همین روند تخریبی است.

 

مدیرکل منابع طبیعی استان همچنین به موضوع ورود زودهنگام دام به مراتع اشاره کرد و گفت: این مسئله همواره مورد گلایه فعالان محیط زیست بوده است، بر اساس ضوابط فنی، هر منطقه بر مبنای نوع پوشش گیاهی، اقلیم و زمان رسیدن گیاه به مرحله بذردهی، دارای تقویم مشخص چرای دام است.

 

وی ادامه داد: اگر دام پیش از رسیدن گیاه به مرحله تولید و رهاسازی بذر وارد مرتع شود، چرخه طبیعی بازسازی مختل می‌شود و گیاه فرصت تجدید حیات پیدا نمی‌کند. تکرار این روند در چند سال متوالی، می‌تواند ساختار پوشش گیاهی را به‌طور کامل تغییر دهد.

 

 

اسدی تاکید کرد: مسئله مراتع قزوین صرفاً یک موضوع فصلی یا وابسته به میزان بارش نیست، بلکه چالشی ساختاری در حوزه مدیریت منابع طبیعی است؛ چالشی که در صورت تداوم چرای مازاد و بی‌توجهی به ظرفیت اکولوژیک، می‌تواند پیامدهایی چون فرسایش خاک، کاهش تنوع زیستی و تشدید بیابان‌زایی را به دنبال داشته باشد.

 

مدیرکل منابع طبیعی استان  در پایان خاطرنشان کرد: سبزی امروز مراتع، اگر با اصلاح الگوی بهره‌برداری همراه نشود، ممکن است فردا جای خود را به زمینی فقیرتر و شکننده‌تر بدهد؛ هشداری که به نظر می‌رسد باید جدی گرفته شود.

 

انتهای خبر/2001